Toprak Özgül Direnci, dünyanın tabi yapısını teşkil eden maddenin, yani toprağın özgül elektrik direnci olup, pratikte 1 metre küp toprağın direnci olarak ifade edilir.

 

Toprak özgül direncini bilinmesine proje aşamasında ihtiyaç duyulmaktadır.

Toprak yayılma direnci veya topraklama empedansını önceden belirlemek amacıyla toprak özdirencinin ölçülmesi, bu direncin çeşitli derinlikler için tespit edilmesini sağlayan “dört sonda yöntemi” ile yapılmaktadır. (Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği Ek_N)

Topraklama sisteminin tasarımı yapılmadan önce toprak özgül direnci ölçülerek uygun topraklama tesisi tasarlanmalıdır.

03 Aralık 2003 tarihli Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği’nin 10.c.5.i.1 maddesi projelere başlamadan önce toprak özdirencinin belirlenmesini şart koşmuştur. Ayrıca taslak halindeki, Yıldırımdan Korunma Yönetmeliğinde de yıldırım tesislerinin tasarım aşamasında özdirencinin ölçümü değerlendirilmektedir.

 

 

· Toprak özgül direnci ölçüm raporu yetkili Elektrik Mühendisleri tarafında hazırlanmalıdır. 

· Ölçüm bilgileri ayrıntılı ve doğru bir şekilde yazmalıdır. 

· Hava ve toprak durumu gibi anlık özellikler sonucu etkileyeceği için raporda muhakkak bulunmalıdır. 

· Ölçüm cihazının seri numarası kalibrasyon numarası gibi bilgiler raporda bulunmalıdır. 

· Ölçüm sonucu hesaplamaları doğru bir şekilde raporda bulunmalıdır. 

 

 

  

Seçilen topraklama sistemi ne olursa olsun, sistemin temel amacı kaçak akımı iletken gövdeden toprağa geçebilmesi için iletken bir sistem kurmaktır.

Topraklama sisteminin kalitesi 3 temel karakteristiğe bağlıdır.: 

• Toprak elektrodu tipi 

• Toprak iletkeni

• Bölgenin Toprak direnci seviyesi. ( Bu nedenle herhangi bir topraklama yapılmadan once Toprak özgül direncinin ölçülmesi önem arz eder )

Bütün Topraklama sistemleri topraklama elektrodu üzerine kurulmuştur. Ancak topraklama sistemindeki diğer sistemler; topraklama iletkeni,  ölçüm noktası, ana topraklama terminali, koruma iletkeni, ana eş potansiyel bara ve lokal eşpotansiyel bara olmaktadır. Bu nedenle Toprak özgül direnci mevsime veya ölçümleme anına göre farklılıklar gösterir. Sıcaklık ve nem seviyeleri, Toprak altına doğru gidildikçe daha stabil olacağından, mevsimsel etkilerden arınmak için daha derinden ölçüm yapılması gereklidir. Bu nedenle ölçüm çubuklarının mümkün olduğunca derine gömülmesi gerekir.

 Toprak özgül direncinin ölçümü ile birlikte :

• Yapıları inşaa etmeden önce yer tespiti, topraklama elektrodu ve topraklama tipi seçimi yapılabilir.

• Toprak elektrodu ve Toprak sistemi teknik özellikleri yazılabilir.

• Toprak direnci tespit edilerek sistem için kullanılacak topraklama sistemi maliyetleri optimize edilerek maliyetler azaltılır ve pahalı bir milli kaynak olan bakır vb iletkenlerin toprağa gömülmesi engellenir.

Bu sebeplerle sonuç olarak bu ölçüm büyük inşaat sahalarında veya fabrika/indirici merkezlerde topraklama elektrod seçimi ve pozisyonlaması ile ilgili önemli bilgiler verir.

 

 

 

 

 

  

Ölçüm prensibi “a” eşit mesafesi ile 4 adet kazık Toprak üzerinde bir çizgi halinde yerleştirilerek ölçüm gerçekleştirilir. Test cihazı “I” akımı iki elektrot arasına enjekte edilir. ( E ve H). ES ve S elektrotları arasındaki ∆V gerilim potansiyeli ölçülür.

 

 

 

Kullanılan ölçüm cihazı geleneksel toprak direnci ölçüm cihazıdır , ancak cihazın akım verme ve ∆V potansiyeli ölçme yeteneği olmalıdır. Ohmmetre üzerinde okunan direnç değeri R özgül direnci hesaplamada kullanılır. 

Burada ρ(ro) Ω.m olarak 0 noktası altında h = 3a/4 derinliğindeki özgül direnci temsil eder. 

a metre olarak kazıklar arası mt 

R değeri (Ω) cihaz tarafından ölçülen direnci temsil eder.

Ölçüm probları arası minimum mesafe 4 mt olmalıdır. 

 

 

İrtibat: (0216) 622 76 98     e-mail: cakmakelektrikproje@gmail.com   www.cakmakelektrik.com.tr